Vertaling: Alexandra Meurisse

In deze eindejaarsperiode, met de vakantie, de kou en de kortere dagen, zitten we vaak wat meer binnen en brengen we meer tijd door achter een scherm. Misschien gebruik jij AI (zoals ChatGPT) om je te helpen bij een spreekbeurt of om een Engels woordje te vertalen. Dat is superhandig! Maar wist je dat sommige kinderen AI ook gebruiken om advies te vragen over hun leven, hun verliefdheden of hun ruzies? 

Twee Belgische experts, kinderpsychiaters Jean-Yves Hayez en Emmanuel Thill, trekken aan de alarmbel. AI kan vriendelijk lijken, maar het zal nooit een echte vriend vervangen.

Waarom AI geen vriend is

AI is een computerprogramma, geen mens. Het heeft geen hart en begrijpt niet écht wat je doormaakt. Toch is het zo geprogrammeerd dat het lief en vleiend overkomt.

De valkuil van lieve woordjes: als een AI je aanspreekt met “lieverd”, je “grote jongen” noemt, of zegt dat ze “trots op je” is, dan is dat een strategische zet en geen echte zorg. AI doet alsof ze menselijk is, zodat jij langer blijft chatten.

Het is een professionele leugenaar: AI wil altijd overal een antwoord op hebben. Vraag je iets over je gevoelens, dan kan het zomaar van alles verzinnen, soms zelfs gevaarlijke dingen. 

Het advies van Dr. Jean-Yves Hayez: 

Je kunt niet genezen door een machine. Om echt geholpen te worden, heb je een mens nodig die naar je luistert, je begrijpt en je kwetsbaarheid erkent. AI is daarin een leugen.

Wanneer de machine slecht advies geeft

Artsen hebben onderzoek gedaan: wanneer je AI vraagt hoe je wraak kunt nemen op je kleine zus, kan deze gemene ideeën voorstellen zoals het bedenken van een ‘oorlogsplan’ om haar te pesten of stiekem foto’s van haar te nemen.

Het verhaal van Adam (16 jaar): deze jongen praatte maandenlang met een AI in plaats van met zijn vrienden. In plaats van hem aan te moedigen om hulp te zoeken, bevestigde de AI zijn donkere gedachten. Ook in België zijn al ernstige gevallen gemeld. Daarom is voorzichtigheid zo belangrijk.

Waarom is het riskant voor jou?

Je raakt geïsoleerd: door steeds met een robot te praten, loop je het risico dat het moeilijker wordt om nog met echte mensen te praten op school of zelfs met familie tijdens de feestdagen!

Je leert niet meer te twijfelen: Dr. Emmanuel Thill legt uit dat als je op alles meteen antwoord krijgt, je niet meer zelf nadenkt en niet leert omgaan met de moeilijkheden van het leven.

Slechte ideeën: AI kent het verschil niet tussen een grapje en iets dat gemeen of zelfs illegaal is. Dat kan je aanzetten tot domme dingen en je in de problemen brengen.

Jouw reacties om valkuilen te vermijden

Bewaar je geheimen voor mensen: als je verdrietig of boos bent, praat met een ouder, een leerkracht of een vriend. Alleen zij kunnen écht met hun hart naar je luisteren.

AI voor werk, niet voor je gevoelens: gebruik AI om te leren (geschiedenis, taal…), maar nooit om je emoties te verwerken.

Als AI raar begint te worden: als AI je een gemeen advies geeft of je vraagt iets in het geheim te doen, stop meteen en toon het aan een volwassene.

Heb je hulp nodig?

Voel je je alleen of heb je sombere gedachten? Blijf er niet alleen mee zitten achter je scherm.

Child Focus: 116 000  – Gratis, anoniem, 24/7 bereikbaar

Bij SafeKids.be zijn we er voor jou! 🩷