Vertaling: Alexandra Meurisse

🕒 3 min

Beste ouders, laten we het hebben over deepfakes. Deepfakes zijn hyperrealistische beelden, video’s of geluidsfragmenten die met kunstmatige intelligentie (AI) worden gemaakt. Ze laten mensen dingen zeggen of doen die ze in werkelijkheid nooit hebben gezegd of gedaan. Deze technologie, die steeds geloofwaardiger wordt, vormt een nieuw risico voor jongeren.

Hoe werken deepfakes?

AI analyseert duizenden foto’s en video’s van een persoon om zijn of haar gezicht, stem en mimiek te kunnen nabootsen. Je kunt het vergelijken met een digitale tovenaar: de technologie “plakt” iemands gezicht op een andere video met zó veel precisie dat het resultaat nauwelijks van echt te onderscheiden is.

Wat dit extra zorgwekkend maakt, is dat deze tools steeds makkelijker toegankelijk zijn, zelfs zonder technische kennis. Een korte geluidsopname van de stem van een ouder kan bijvoorbeeld worden gekloneerd om een vals telefoontje te simuleren waarin zogenaamd om losgeld wordt gevraagd. 

De risico’s voor uw kind

Slachtoffer worden van een deepfake kan een zware emotionele impact hebben en langdurige gevolgen veroorzaken. Een tiener van wie een beeld of video wordt vervalst om hem of haar in een gênante of compromitterende situatie te tonen, kan het slachtoffer worden van pesterijen, spot of sociale uitsluiting. Dat kan ernstige gevolgen hebben voor zijn of haar reputatie en mentale gezondheid. 

Daarnaast worden deepfakes steeds vaker gebruikt als instrument voor desinformatie, bijvoorbeeld om valse geruchten te verspreiden.

Wat kunt u doen?

1. Praat erover: Ga het gesprek aan over deepfakes. Leg uit dat sommige beelden of video’s niet echt hoeven te zijn, net als in sciencefictionfilms. Moedig uw kind aan om met jou te praten als hij of zij iets verontrustends tegenkomt.
2. Sensibiliseer: Leer uw kind kritisch kijken. Help hen typische signalen te herkennen, zoals vreemd licht, mondbewegingen die niet overeenkomen met de woorden, of onnatuurlijke, schokkerige bewegingen. Dat zijn vaak aanwijzingen van een deepfake.
3. Beveilig hun online profielen: Controleer regelmatig de privacy-instellingen op sociale media (TikTok, Instagram, enz.). Beperk het aantal publieke foto’s en video’s van uw kind om misbruik te voorkomen.
4. Als er toch iets gebeurt

• Bewaar bewijsmateriaal (zoals schermafbeeldingen of links).
• Meld het onmiddellijk bij het platform zodat de inhoud kan worden verwijderd.
• Neem contact op met gespecialiseerde organisaties zoals Child Focus, die ondersteuning biedt aan kinderen die slachtoffer zijn van cyberpesten of online misbruik.

In België is het maken en verspreiden van deepfakes strafbaar. U kunt een klacht indienen bij de politie, die het dossier vervolgens doorstuurt naar het parket.

Nuttige hulpbronnen

• SafeOnWeb: een overheidsdienst die informatie en advies biedt om uzelf en uw gezin te beschermen tegen digitale bedreigingen.
• Child Focus: een Belgische stichting die hulp biedt aan kinderen en gezinnen die geconfronteerd worden met cyberpesten of online intimidatie.
• Psycho-Medisch-Sociale Centra (PMS): bieden psychologische begeleiding aan jongeren en gezinnen binnen de schoolomgeving. In Vlaanderen vervullen de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB) een vergelijkbare rol, met een eigen organisatie en klemtonen.

Door u goed te informeren en in gesprek te blijven, geeft u uw kind de juiste handvaten om veilig en bewust te navigeren in de digitale wereld.